Nutri-score – co to jest i jak czytać oznaczenia na produktach?

Nutri-Score to dobrowolne oznaczenie wartości żywieniowej produktu w skali od A do E, od ciemnozielonego do czerwonego. Czytaj je przede wszystkim podczas porównywania produktów z tej samej kategorii, a pełną ocenę opieraj także na składzie i wielkości porcji.

Co oznacza Nutri-Score?

Nutri-Score jest pięciokolorową skalą A–E umieszczaną zwykle z przodu opakowania. Ma skrócić czas potrzebny na ocenę produktu i ułatwić wybór między podobnymi artykułami spożywczymi. Litera A oznacza korzystniejszy wynik algorytmu, natomiast E wskazuje na większą zawartość składników, których ilość w diecie należy ograniczać.

System opracowali francuscy naukowcy z zespołu EREN, czyli jednostki zajmującej się badaniami nad epidemiologią żywienia. Po raz pierwszy zastosowano go we Francji w 2017 roku. Nie jest to certyfikat zdrowotności ani odpowiedź na pytanie, czy konkretny produkt jest zdrowy lub niezdrowy.

Nutri-Score służy do porównywania produktów w obrębie tej samej grupy, a nie do oceniania całej diety ani zestawiania ze sobą żywności o różnym przeznaczeniu.

Jak oblicza się Nutri-Score?

Algorytm analizuje zawartość składników w 100 g produktu lub 100 ml napoju. Najpierw przyznaje punkty za elementy, których spożycie powinno być ograniczane. Następnie odejmuje punkty za składniki korzystne dla wartości żywieniowej.

Podstawą obliczeń jest skala Raynera, w której wynik może mieścić się od -15 do +40 punktów. Składniki niekorzystne otrzymują od 0 do 10 punktów, a promowane – od 0 do 5 punktów. Im niższy wynik końcowy, tym wyższa litera na skali.

Składniki obniżające ocenę

Wysoka wartość energetyczna, cukry proste, nasycone kwasy tłuszczowe oraz sód pochodzący z soli zwiększają pulę punktów N. W przypadku napojów algorytm może uwzględniać także zastosowanie substancji słodzących. Przykładowo, duża ilość cukrów pogarsza wynik, ponieważ podnosi liczbę punktów obciążających produkt.

Składniki poprawiające wynik

Punkty P przyznaje się za błonnik pokarmowy, białko oraz udział owoców, warzyw, orzechów i roślin strączkowych. W wybranych grupach uwzględnia się także oliwę oraz oleje rzepakowy i z orzechów włoskich. Ich obecność może zmniejszyć wynik końcowy, lecz nie oznacza automatycznie, że artykuł pasuje do każdego jadłospisu.

Wzór jest prosty: suma punktów N minus suma punktów P daje ocenę wartości żywieniowej. Dla niskotłuszczowego jogurtu przykładowe obliczenie wygląda tak: N = 1, P = 2, więc wynik wynosi 1 − 2 = -1. Taki rezultat odpowiada klasie A.

Jak czytać oznaczenia na opakowaniu?

Zielone A lub B zwykle wskazuje na korzystniejszy profil składników w danej kategorii. Pomarańczowe D i czerwone E sugerują większą ilość energii, cukrów, soli albo tłuszczów nasyconych. Skala nie uwzględnia jednak tego, ile produktu faktycznie zjesz – porcja pizzy może mieć 350 g, choć wynik odnosi się do 100 g.

Najpierw wybierz grupę porównawczą. Płatki śniadaniowe zestawiaj z innymi płatkami, a jogurty z jogurtami. Czy płatki z oceną B są wartościowsze od oliwy z oceną C? Taki wniosek byłby błędny, ponieważ oba produkty pełnią w diecie zupełnie inną funkcję.

Przy zakupie sprawdź również listę składników, tabelę wartości odżywczej, zawartość białka i błonnika oraz wielkość opakowania. Znaczenie ma częstotliwość jedzenia, nie tylko pojedyncza litera na froncie.

Czego Nutri-Score nie pokazuje?

Algorytm nie ocenia bezpośrednio witamin, składników mineralnych, przeciwutleniaczy, rodzaju błonnika, niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych ani konserwantów i barwników. Nie bierze też pod uwagę stopnia przetworzenia żywności. Z tego powodu produkt wysoko przetworzony może otrzymać lepszą ocenę niż naturalny artykuł o prostym składzie.

Odmienny sposób liczenia dotyczy serów, tłuszczów i olejów oraz napojów. W serach białko uwzględnia się niezależnie od liczby punktów negatywnych. Dla tłuszczów znaczenie ma między innymi proporcja nasyconych kwasów tłuszczowych do całkowitej ilości tłuszczu.

System kierowany jest przede wszystkim do zdrowej populacji dorosłych. Nie zastępuje zaleceń lekarskich ani indywidualnego planu żywieniowego. Nie stosuje się go między innymi do żywności dla niemowląt, produktów specjalnego przeznaczenia medycznego oraz artykułów bez obowiązkowej tabeli wartości odżywczej.

Jakie są zalety i ograniczenia systemu?

Największą zaletą jest czytelność. Kolor i litera pozwalają szybko wychwycić różnicę między podobnymi produktami, szczególnie gdy etykiety zawierają wiele informacji. Badanie obejmujące europejskie populacje, opublikowane w 2024 roku, wskazało związek diety złożonej z produktów o korzystniejszym Nutri-Score z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Wysoka ocena nie potwierdza działania prozdrowotnego, a niska nie przekreśla produktu spożywanego okazjonalnie. Krytycy wskazują na pomijanie jakości składników, dodatków technologicznych i tradycyjnego sposobu wytwarzania. Kontrowersje budzi także sytuacja, w której napój gazowany słodzony substancjami słodzącymi otrzymuje lepszą ocenę niż sok.

WHO wskazuje na przydatność przejrzystych etykiet z przodu opakowania, lecz nie rekomenduje jednego konkretnego systemu dla wszystkich państw. Z kolei EFSA nie uznała Nutri-Score za oświadczenie zdrowotne. W Polsce oznaczenie pozostaje dobrowolne, dlatego znajduje się tylko na wybranych produktach.

Kiedy przydaje się aplikacja?

Brak logo na opakowaniu można uzupełnić danymi z aplikacji Nutri Score Scan. Narzędzie mobilne skanuje kod kreskowy i pokazuje przypisaną klasę A–E oraz informacje żywieniowe. Wynik należy traktować jako pomoc przy porównaniu, nie jako niezależną diagnozę jakości diety.

W 2026 roku aplikacja wymaga systemu iOS 15.1 lub nowszego, a jej rozmiar wynosi 27,7 MB. Takie rozwiązanie działa tylko wtedy, gdy produkt znajduje się w bazie danych i ma kompletne, aktualne informacje o składzie.